ҰШҚЫШСЫЗ ҰШУ АППАРАТЫ ТҮСІРГЕН КЕСКІНДЕР БОЙЫНША ТЕМІРЖОЛ ЖОЛЫНДАҒЫ КЕДЕРГІЛЕРДІ АНЫҚТАУ: ДЕРЕКТЕРДІҢ АҒЫП КЕТУІН ЕСКЕРЕТІН БАҒАЛАУ

Авторлар

  • Е. Бағдоллаұлы Satbayev University

DOI:

https://doi.org/10.58420/ptk/2026.91.03.005

Аңдатпа

Өнеркәсіптік кірме жолдар мен станция жолдарында бөгде заттар мен адамдар маневрлік жұмыс кезінде соқтығысу қаупін туғызады, ал ұшқышсыз ұшу аппаратымен (ҰҰА) түсірілген кескіндерді автоматты талдау жолды тексеруді жеделдетуі мүмкін. Мұндай детекторлардың сапасы ашық деректер жиындарында жарияланған бөлу бойынша бағаланады, бірақ тест кескіндерінің оқыту кескіндерінен тәуелсіздігі әдетте тексерілмейді. Зерттеудің мақсаты – ашық UAV-RSOD жиынында (2002 кескін, алты кедергі класы) жарияланған бөлудегі деректердің ағып кетуін өлшеу және оның детектор сапасының бағасына әсерін анықтау. Жақын көшірмелер SIFT кілттік нүктелері мен RANSAC арқылы геометриялық тексеру әдісімен ізделді; жақын көшірмелерді азайтатын блоктық бөлу көшірмелер графы бойынша буфермен құрылды; YOLOv8n детекторы бірдей көлемдегі кездейсоқ және блоктық бөлулерде бірдей параметрлермен қосымша оқытылды; COCO-да оқытылған YOLOX детекторлары адам класы бойынша қосымша оқытусыз тексерілді. Жарияланған тест кескіндерінің 390/391-інің (99,7 %) оқыту жиынында RANSAC арқылы тексерілген жақын көшірмесі (бір сахнаның түрлендірілген нұсқасы немесе көршілес кадр) бар. Бірдей көлемдегі кездейсоқ бөлумен салыстырғанда блоктық бөлуде бір кластағы жақын көшірмесі бар тест кескіндерінің үлесі 99,8 %-дан 64,8 %-ға дейін азайды, бірақ толық жойылмады, себебі барлық кескіндер бір учаскеден алынған. YOLOv8n детекторының mAP50 мәні кездейсоқ бөлуде 0,806, ал блоктық бөлуде 0,719 болды (бір рет оқыту); айырма кластар бойынша біркелкі емес. Жоғарыдан түсірілген адамдар үшін COCO детекторларының ең жақсы AP50 мәні – 0,455. Нәтижелер бір учаскеде, әдейі қойылған кедергілермен алынды және кедергісіз кескіндер болмағандықтан жалған дабылдар жиілігі бағаланбады. Жұмыстың жаңалығы – ҰҰА-мен жолды тексеру деректеріндегі ағып кетуді сандық бағалау және оны азайту тәсілі; практикалық құндылығы – детекторларды қабылдау кезінде оқытуға кірмеген учаскелерде бағалау талабы.

Автор өмірбаяны

  • Е. Бағдоллаұлы, Satbayev University

    докторант, Satbayev University, Қаныш Сәтбаев көшесі, 22, Алматы, Қазақстан

Жүктеулер

Жарияланды

2026-09-15

Журналдың саны

Бөлім

ВЫЧИСЛИТЕЛЬНАЯ ТЕХНИКА И ИНФОРМАЦИОННЫЕ СИСТЕМЫ

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

ҰШҚЫШСЫЗ ҰШУ АППАРАТЫ ТҮСІРГЕН КЕСКІНДЕР БОЙЫНША ТЕМІРЖОЛ ЖОЛЫНДАҒЫ КЕДЕРГІЛЕРДІ АНЫҚТАУ: ДЕРЕКТЕРДІҢ АҒЫП КЕТУІН ЕСКЕРЕТІН БАҒАЛАУ. (2026). Қазақстан Өндіріс көлігі, 23(3), 54-64. https://doi.org/10.58420/ptk/2026.91.03.005