ТҰРАҚТЫ ТОК ТЕМІР ЖОЛ УЧАСКЕСІНІҢ ЭЛЕКТРМЕН ЖАБДЫҚТАУЫН БАСҚАРУ ЖҮЙЕСІНДЕ АДАСҚАН ТОКТАРДЫ АВТОМАТТЫ БАҚЫЛАУ: ЕСЕПТІК БАҒАЛАУ

Аңдатпа

Тұрақты токпен электрлендірілген темір жол учаскелерінде тарту тогының бір бөлігі рельстерден жерге ағып, жерасты металл құрылыстарының электркоррозиясын тудырады, сондықтан учаскенің электрмен жабдықтауын автоматты басқару жүйесі жол оқшаулауының күйін бақылауы тиіс. Жұмыстың мақсаты – есептік модель негізінде адасқан токтарды автоматты бақылау жүйесінің өлшемдер құрамын және әрекет ету ережелерін негіздеу. Таралған параметрлері бар екі қабатты «рельстер – жер» моделі қолданылды; рельстердің бойлық кедергісі (15–20 мОм/км) және рельстер – жер өтпелі кедергісі (100-ден 0,4 Ом·км-ге дейін) EN 50122-2 нормалары мен жарияланған зерттеулер бойынша алынды. Ұзындығы 1–20 км қоректендіру аймақтары үшін бір жақты және екі жақты қоректендіру кезіндегі рельстер потенциалы мен ағып кету тогы есептелді, ал Монте-Карло әдісімен датчиктердің 0,1–1 % қателігі кезінде екі нүктедегі рельс токтарының айырмасы бойынша өтпелі кедергіні автоматты бағалау тексерілді. Поезд тогы 1000 А және аймақ ұзындығы 10 км болғанда өтпелі кедергі 100-ден 0,4 Ом·км-ге дейін азайғанда рельстердің ең үлкен потенциалы тек 99,8-ден 72,2 В-қа дейін төмендейді, ал жердегі ток 2,5-тен 409 А-ге дейін өседі; демек, рельстер потенциалы оқшаулаудың нашарлауының негізгі белгісі бола алмайды. 2,5 А/км орташа ағып кету тогына 2 км аймақ үшін шамамен 2,0 Ом·км, ал 10 км аймақ үшін шамамен 9,8 Ом·км өтпелі кедергіде жетеді; екі жақты қоректендіру ағып кету тогын шамамен төрт есе азайтады. Датчик қателігі 0,5 % болғанда ток айырмасы бойынша бағалау 10 км аймақта оқшаулаудың шекті күйін анықтайды, ал шамамен 2 км аймақтар үшін дәлірек датчиктерді немесе орташалауды қажет етеді. Автоматты бақылау контурының құрылымы ұсынылды. Нәтижелер есептеу арқылы алынған және жұмыс істеп тұрған учаскеде өлшеулермен тексеруді қажет етеді.